De Akropolis van Athene: het complete verhaal achter het beroemdste monument van Griekenland
Wie voor het eerst Athene bezoekt, ziet haar al van verre boven de stad uittorenen: de Akropolis. Al meer dan 2.500 jaar waakt deze indrukwekkende rots over de Griekse hoofdstad en vormt zij het symbool van de geboorte van de westerse beschaving.
Maar de Akropolis is veel meer dan alleen het wereldberoemde Parthenon. Het is een plek waar geschiedenis, mythologie, religie, oorlog, democratie en architectuur samenkomen. Iedere steen vertelt een verhaal.
In deze blog neem ik je mee door de complete geschiedenis van de Akropolis. Van de eerste bewoners tot de tempels die er vandaag de dag nog overeind staan.
Wat is de Akropolis?
Het woord Akropolis komt uit het Oudgrieks:
- Akro = hoog
- Polis = stad
Letterlijk betekent het dus ‘de hoge stad’.
Vrijwel iedere oude Griekse stad had een akropolis, maar die van Athene werd verreweg de bekendste.
De rots ligt ongeveer 156 meter boven zeeniveau en steekt ruim 70 meter boven de rest van de stad uit. Vanaf hier heb je uitzicht over vrijwel heel Athene, de omliggende heuvels en zelfs de zee.
De geschiedenis van de Akropolis
De eerste bewoners
De geschiedenis begint veel eerder dan de beroemde tempels.
Archeologen hebben ontdekt dat de heuvel al rond 5000 voor Christus werd bewoond.
Vanwege de hoge ligging was de plek ideaal als natuurlijke vesting.
Tijdens de Bronstijd werd de Akropolis versterkt met enorme verdedigingsmuren, waarvan sommige delen vandaag de dag nog zichtbaar zijn.
De Myceense burcht
Rond 1600 tot 1100 voor Christus werd de Akropolis een belangrijk fort van de Myceense beschaving.
Hier woonde waarschijnlijk de koning van Athene.
De dikke stenen muren uit deze periode vormden eeuwenlang de verdediging van de stad.
De Perzische verwoesting
In 480 voor Christus viel het Perzische leger onder koning Xerxes Athene binnen.
De stad werd vrijwel volledig verwoest.
Ook de oorspronkelijke tempels op de Akropolis gingen in vlammen op.
Voor de inwoners was dit een enorme vernedering.
Maar juist deze verwoesting vormde het begin van wat later het grootste bouwproject uit de Griekse geschiedenis zou worden.
De Gouden Eeuw van Athene
Na de overwinning op de Perzen begon onder staatsman Perikles een ongekend ambitieus bouwprogramma.
Tussen 447 en 406 voor Christus werden vrijwel alle beroemde gebouwen gebouwd die we vandaag nog kennen.
De beroemdste architecten en beeldhouwers van die tijd werkten eraan mee.
Onder leiding van de beroemde kunstenaar Phidias ontstond een architectonisch meesterwerk dat de macht, rijkdom en cultuur van Athene moest uitstralen.
Het Parthenon
Het absolute hoogtepunt van de Akropolis is zonder twijfel het Parthenon.
Het werd gebouwd tussen 447 en 432 voor Christus.
De tempel was gewijd aan Athena Parthenos, de maagdelijke beschermgodin van Athene.
Binnen stond ooit een gigantisch gouden en ivoren beeld van Athena van bijna 12 meter hoog.
Dat beeld is helaas verloren gegaan.
Bijzonderheden
- 46 enorme Dorische zuilen
- Bijna volledig gebouwd uit Pentelisch marmer
- Vrijwel geen enkele lijn is volledig recht
Dat laatste klinkt vreemd, maar was bewust gedaan.
De architecten brachten kleine krommingen aan zodat het gebouw voor het menselijk oog perfect recht lijkt.
Zelfs moderne architecten staan daar nog altijd versteld van.
Het Erechtheion
Na het Parthenon is het Erechtheion misschien wel het meest bijzondere gebouw.
Deze tempel werd gebouwd tussen 421 en 406 voor Christus.
Hij is gewijd aan meerdere goden tegelijk:
- Athena
- Poseidon
- Erechtheus (een mythische koning)
Volgens de Griekse mythologie vond hier de beroemde strijd plaats tussen Athena en Poseidon om het beschermheerschap over Athene.
Poseidon sloeg met zijn drietand op de rots waardoor een bron ontstond.
Athena liet een olijfboom groeien.
De inwoners kozen voor Athena, omdat de olijfboom voedsel, olie en hout opleverde.
Zo kreeg de stad haar naam: Athene.
De beroemde Kariatiden
Het bekendste onderdeel van het Erechtheion is de Zuilengaanderij van de Kariatiden.
In plaats van gewone zuilen dragen zes gebeeldhouwde vrouwenbeelden het dak.
De beelden die je tegenwoordig buiten ziet zijn replica’s.
Vijf originele beelden bevinden zich in het Akropolismuseum.
Eén origineel staat al sinds de 19e eeuw in het British Museum in Londen.
De Tempel van Athena Nike
Vlak bij de ingang staat de kleine maar elegante Tempel van Athena Nike.
Deze tempel werd rond 427 voor Christus gebouwd.
Nike betekent overwinning.
Hier brachten de Atheners offers om militaire successen af te smeken.
Hoewel klein, behoort deze tempel tot de mooiste voorbeelden van Ionische architectuur.
De Propylaeën
Voordat bezoekers de Akropolis bereikten, kwamen ze door een enorme monumentale toegangspoort:
De Propylaeën.
Deze indrukwekkende entree moest direct laten zien hoe machtig Athene was.
Ook vandaag vormt dit nog steeds de officiële toegang tot het complex.
Het Theater van Dionysos
Aan de zuidkant van de Akropolis ligt het Theater van Dionysos.
Dit wordt beschouwd als het eerste stenen theater ter wereld.
Hier werden de toneelstukken opgevoerd van beroemde Griekse schrijvers zoals:
- Aeschylus
- Sophocles
- Euripides
Hier ontstond feitelijk het theater zoals wij dat vandaag kennen.
Het Odeon van Herodes Atticus
Aan de voet van de Akropolis ligt ook het indrukwekkende Odeon van Herodes Atticus.
Dit Romeinse theater werd gebouwd in 161 na Christus.
Opmerkelijk genoeg wordt het nog altijd gebruikt.
Iedere zomer vinden hier concerten, opera’s en voorstellingen plaats tijdens het Athens Festival.
De Romeinse tijd
Toen Griekenland onderdeel werd van het Romeinse Rijk bleef de Akropolis een belangrijk religieus centrum.
Romeinse keizers bewonderden de Griekse cultuur enorm.
Ze restaureerden verschillende gebouwen en voegden nieuwe monumenten toe.
Van tempel naar kerk
Na de opkomst van het christendom veranderde de functie van de Akropolis.
Het Parthenon werd omgebouwd tot een christelijke kerk.
Later, tijdens het Byzantijnse Rijk, bleef het eeuwenlang als kerk functioneren.
De Ottomaanse periode
Na de Ottomaanse verovering werd het Parthenon veranderd in een moskee.
Tijdens de oorlog tussen de Venetianen en de Ottomanen gebeurde in 1687 een ramp.
De Ottomanen gebruikten het Parthenon als opslagplaats voor buskruit.
Een Venetiaanse kanonskogel raakte het gebouw.
De explosie blies een groot deel van het Parthenon weg.
Dat is de belangrijkste reden waarom het gebouw tegenwoordig grotendeels uit ruïnes bestaat.
De Elgin Marbles
Begin 19e eeuw liet de Britse diplomaat Lord Elgin honderden beeldhouwwerken van het Parthenon naar Engeland vervoeren.
Deze marmeren sculpturen staan tegenwoordig bekend als de Elgin Marbles.
Ze bevinden zich grotendeels in het British Museum.
Griekenland probeert al tientallen jaren de beelden terug te krijgen.
De discussie hierover duurt nog altijd voort.
Restauratie
Sinds de jaren 70 wordt de Akropolis zorgvuldig gerestaureerd.
Specialisten gebruiken originele bouwtechnieken en hetzelfde Pentelische marmer als de oude Grieken.
Iedere steen wordt nauwkeurig geregistreerd voordat hij wordt teruggeplaatst.
Het restauratieproject behoort tot de grootste archeologische restauraties ter wereld.
Wat is er vandaag nog te zien?
Wanneer je de Akropolis bezoekt zie je onder andere:
- Het Parthenon
- Het Erechtheion
- De Kariatiden (replica’s)
- De Tempel van Athena Nike
- De Propylaeën
- Restanten van oudere tempels
- Oude verdedigingsmuren
- Het Theater van Dionysos
- Het Odeon van Herodes Atticus
- Schitterende uitzichtpunten over heel Athene
Daarnaast is een bezoek aan het moderne Akropolismuseum absoluut de moeite waard. Hier zie je veel originele beelden, reliëfs en archeologische vondsten die ooit op de Akropolis stonden.
Waarom is de Akropolis zo belangrijk voor Griekenland?
Voor Grieken is de Akropolis veel meer dan een toeristische trekpleister.
Het is hét nationale symbool van het land.
Hier ontstonden ideeën die de wereld voorgoed veranderden.
Denk aan:
- Democratie
- Filosofie
- Wetenschap
- Architectuur
- Theater
- Kunst
De Akropolis vertegenwoordigt de bloeitijd van het oude Athene en herinnert aan een periode waarin de stad uitgroeide tot een van de invloedrijkste centra van kennis, cultuur en politiek in de geschiedenis.
Veel van de principes waarop moderne democratische samenlevingen zijn gebaseerd, vinden hun oorsprong in deze periode.
Praktische tips voor je bezoek
- Bezoek de Akropolis vroeg in de ochtend of juist tegen sluitingstijd om de grootste drukte en hitte te vermijden.
- Draag stevige schoenen: de eeuwenoude marmeren paden kunnen glad zijn, zeker bij warm weer.
- Neem voldoende water, zonnebrand en een pet of hoed mee, vooral in de zomer.
- Combineer je bezoek met de charmante wijk Plaka, de historische buurt Anafiotika en het Akropolismuseum.
- Trek minimaal drie tot vier uur uit als je ook de omliggende archeologische locaties wilt bekijken.
De Akropolis: een plek waar de geschiedenis tot leven komt
Er zijn maar weinig plekken ter wereld waar je letterlijk over dezelfde stenen loopt als filosofen, staatslieden, kunstenaars en burgers ruim 2.500 jaar geleden.
De Akropolis is niet alleen een verzameling oude ruïnes, maar een tastbare herinnering aan een beschaving die de wereld blijvend heeft beïnvloed. Van de majestueuze zuilen van het Parthenon tot de sierlijke Kariatiden van het Erechtheion: ieder monument vertelt een verhaal over geloof, macht, creativiteit en doorzettingsvermogen.
Of je nu geïnteresseerd bent in geschiedenis, architectuur, mythologie of simpelweg wilt genieten van een van de mooiste uitzichten over Athene, een bezoek aan de Akropolis is een ervaring die je niet snel vergeet. Het is zonder twijfel een van de meest indrukwekkende en betekenisvolle bezienswaardigheden van Griekenland.
